Bloque 1
Divulgación e transferencia de resultados
Presentación pública e un ciclo de 6 charlas técnicas en cinco comarcas —Caldas de Reis, Santiago de Compostela, Pontevedra (2 sesións), Marín e Chantada— con foco especial en Pontevedra.
O proxecto
Un plan social apoiado en catro anos de traballo real
Como encaixan o Plan Social de ENCE Pontevedra, a Finca Experimental Galicia Sustentable e a alianza coa Cátedra Hijos de Rivera-UDC.
O Plan Social de ENCE Pontevedra
Divulgar o que xa se demostrou sobre o terreo
O proxecto presentado ao Plan Social de ENCE Pontevedra pola Fundación Galicia Sustentable non parte de cero: nace para dar a coñecer os aprendizados e resultados obtidos despois de catro anos de traballo na finca experimental da Fundación, en colaboración coa Cátedra Hijos de Rivera-UDC de Desenvolvemento Sostible.
Desde a finca —un espazo que, por normativa, non debería estar ocupado por eucaliptos e que a Fundación recuperou para a produción de alimentos— xurdiron evidencias prácticas sobre dúas liñas de traballo:
- A mellora do manexo de eucaliptais activos mediante a introdución de elementos de biodiversidade funcional compatibles coa produción forestal.
- A rexeneración de solos en parcelas onde xa non se pode ou non se decide replantar eucalipto, para destinalas a cultivos, pradarías ou usos agroecolóxicos.
O financiamento do Plan Social permitiu converter eses catro anos de experimentación nun programa de divulgación estruturado en tres bloques de traballo, cunha atención especial á comarca de Pontevedra e ao seu contorno como zona prioritaria de transferencia.
Abrir novas posibilidades reais de traballo no rural galego, mostrando que outra xestión forestal e agraria é posible, necesaria e viable.
O eucalipto non é o problema. É un cultivo forestal lexítimo e unha fonte real de renda para moitas familias e comunidades de montes en Galicia. Este proxecto non busca substituílo, senón mellorar como se xestiona: ordenar forestalmente as plantacións, sumarlles biodiversidade funcional e, só nas parcelas onde a normativa xa non permite replantar, acompañar unha transición responsable cara a outros usos. A clave está en que quen planta —as veciñas e veciños propietarios— o faga cun deseño territorial sustentable.
Antes do plan social
A Finca Experimental e a Cátedra Hijos de Rivera-UDC
O traballo que hoxe se divulga vén dunha alianza previa. O 1 de outubro de 2020 a Fundación Galicia Sustentable e a Cátedra Hijos de Rivera-UDC de Desenvolvemento Sostible asinaron un convenio marco, vixente ata o 31 de decembro de 2025, para impulsar proxectos de investigación que serviran de panca para transformar o rural nun medio máis próspero e sustentable.
Ao seu abeiro naceu o proxecto de Agricultura Rexenerativa e Modelos Circulares de Xestión desenvolvido na Finca Experimental Galicia Sustentable, na parroquia de Montemaior (concello da Laracha), sobre dúas parcelas —Pereira e Riveiriña— sometidas durante décadas a plantacións intensivas de eucalipto.
Entre 2022 e 2025 traballáronse tres grandes liñas, documentadas no informe final do proxecto:
REGEN
Rexeneración do solo
Ensaios de cultivos permanentes, hortícolas e cereais baixo eucalipto, e intervencións de mellora de fertilidade e estrutura do solo.
CIRC
Circularidade
Aproveitamento de restos agroforestais: compostaxe, recirculación de biomasa local e redución de insumos externos.
RECUP
Recuperación para produción agrícola
Viabilidade agroecolóxica de froiteiras e cultivos agrícolas en solos xa rexenerados.
O punto de partida foi un solo empobrecido, ácido e con signos evidentes de degradación tras décadas de monocultivo intensivo e sen manexo da biodiversidade. En lugar de eliminar o arboredo, adoptouse un enfoque singular: rexenerar o solo cos eucaliptos aínda presentes, demostrando que, mesmo en condicións adversas, é posible devolver fertilidade, funcionalidade ecolóxica e capacidade produtiva aos terreos sen renunciar á produción forestal.
Un proxecto de
·
en alianza coa
·
financiado polo
·
en alianza coa
·
financiado polo
Obxectivos do proxecto
Que se busca con esta divulgación
Obxectivo xeral: difundir, transferir e facilitar a aplicación práctica de modelos de xestión máis sustentables para terreos ocupados por eucaliptais, a partir dos aprendizados obtidos na finca experimental.
- Dar a coñecer os resultados obtidos tras catro anos de experimentación sobre biodiversidade funcional e rexeneración agroecolóxica en eucaliptais.
- Facilitar a replicabilidade dos modelos propostos mediante guías técnicas e contidos divulgativos accesibles.
- Activar procesos de recuperación de terras non replantables cara a usos alimentarios, silvopastorís ou multifuncionais.
- Fortalecer a visibilidade do proxecto demostrativo e o seu impacto como referente en Galicia.
Como se estruturou o traballo
Tres bloques de traballo do Plan Social
Bloque 2
Contidos técnicos e ferramentas de apoio
Edición das dúas guías prácticas —rexeneración agroecolóxica e biodiversificación funcional— e mapeo de zonas galegas con restricións legais á replantación.
Bloque 3
Mantemento e visibilización das parcelas
Continuidade da parcela demostrativa, seguimento das zonas biodiversificadas e visitas técnicas e rexistro audiovisual do proceso.
Este último bloque é a orixe directa da cronoloxía fotográfica e dos vídeos que podes explorar na sección de traballos realizados.
Ver os traballos realizados →
Un resumo en imaxes
O traballo sobre o terreo
Unha selección de fotografías da finca experimental ao longo destes anos: o eucaliptal en xestión, os cultivos baixo dosel, a biodiversidade que foi chegando e as persoas que fan posible este traballo.
