Plan Social ENCE Pontevedra
O punto de partida
Dúas parcelas, Pereira e Riveiriña, 15.339 m² na parroquia de Montemaior (A Laracha), levaban décadas ocupadas por eucalipto en monocultivo intensivo. Solo ácido, con pH entre 5 e 5,2, materia orgánica bloqueada e baixa dispoñibilidade de nutrientes: o punto de partida común da maioría das plantacións galegas. En outubro dese ano, a Fundación Galicia Sustentable e a Cátedra Hijos de Rivera-UDC de Desenvolvemento Sostible asinan o convenio marco que dá orixe a todo o que segue.
Preparar o terreo
O primeiro ciclo de traballo créase as bases conceptuais e metodolóxicas: limpeza, desbroce e delimitación das áreas de traballo no Centro de Experimentación Agroalimentario. Comeza a achega sistemática de biomasa local para mellorar a estrutura e fertilidade do solo, e plántanse os primeiros cultivos complementarios baixo eucalipto —froiteiras, froitos do bosque, hortas de inverno— abrindo a liña de traballo que despois se converterá en REGEN e RECUP.
Consolidar as liñas de traballo
Consolídanse as tres liñas experimentais —REGEN, CIRC e RECUP— con novas sementeiras (nabo de Lugo, chícharo forraxeiro) e a achega de esterco dunha explotación gandeira local. As probas de xerminación en condicións controladas confirman que o efecto alelopático do eucalipto é leve. Plántanse froitos do bosque —framboesa, arándano, amora, grosella, goji— e hortícolas diversas: patacas, millo, fabas, xudías, fresas, acelgas, porros, cenorias, remolacha, berenxenas.
A primeira recuperación integral
Un dos fitos máis significativos do proxecto: a retirada selectiva de eucaliptos nunha primeira superficie para iniciar a transición cara a un sistema agroecolóxico, coa plantación dos primeiros árbores froiteiros permanentes. Valídase tamén a parcela sintrópica e o experimento de recirculación do residuo do lúpulo como emenda orgánica. Un paso decisivo cara a demostrar que as parcelas post-eucalipto poden ser fértiles, biodiversas e produtivas.
Un ano de aprendizaxe
Un ano marcado por desafíos climáticos —choivas moi por riba da media que complicaron a sementeira e favoreceron a lixiviación de nutrientes— pero tamén por avances claros: máis materia orgánica, mellor retención de auga, sinais de menor acidez do solo. As zonas con froiteiras mostran unha evolución especialmente positiva. Confírmase o papel central da materia orgánica local, e comeza a prepararse a estratexia de divulgación que hoxe fai posible esta web.
Peche e síntese
Monitoreo intensificado do solo e da vexetación, peche gradual dos experimentos e elaboración dos informes técnicos e materiais divulgativos. No cuarto trimestre retírase a madeira de eucalipto na superficie destinada á transición agroecolóxica plena, abrindo a primeira hectárea completa de recuperación efectiva do solo. Remata así o convenio marco coa Cátedra Hijos de Rivera-UDC, deixando cinco anos de datos reais sobre os que construír as dúas guías técnicas do proxecto.
O traballo continúa
Coa financiación do Plan Social ENCE Pontevedra, os aprendizados destes cinco anos convértense en dúas guías técnicas de acceso libre, un ciclo de charlas por cinco comarcas galegas e o seguimento continuado das parcelas demostrativas, abertas a visitas técnicas.